พล.ต.ต.นันทชาติ ศุภมงคล ผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นประธานประชุมหารือในประเด็นการแก้ไข้ปัญหามลพิษทางน้ำข้ามพรมแดน แม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง แม่น้ำสาละวิน และแม่น้ำกระบุรี พร้อมด้วยนายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พระมหานิคม มหาภินิกฺขมฺโน ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดท่าตอน ผู้แทนภาคประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งมีเครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง สาละวิน กระบุรี ยื่นข้อเรียกร้องไปยังนายกรัฐมนตรีให้มีการยกระดับวิกฤตมลพิษข้ามพรมแดนเป็นวาระ แห่งชาติและดำเนินมาตรการที่เป็นรูปธรรม ดังนี้
1. ขอให้กำหนด “นโยบายระดับชาติ” และตั้งคณะทำงานระดับชาติ โดยการมีส่วนร่วมจากประชาชนผู้ได้รับผลกระทบ นักวิชาการอิสระ หน่วยงานท้องถิ่นและส่วนกลางที่เกี่ยวข้อง
เพื่อกำหนดแนวทางในการแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุ ตลอดทั้งป้องกัน ฟื้นฟู เยียวยา โดยใช้หลักความรับผิดชอบตลอดห่วงโซ่อุปทาน หลักการฟื้นฟูเยียวยา หลักการระมัดระวังไว้ก่อน
2. ขอให้ดำเนินการทางการทูตและความร่วมมือระหว่างประเทศเชิงรุกอย่างเร่งด่วน และจัดสรรงบประมาณให้เพียงพออย่างต่อเนื่องจนกว่าปัญหาจะยุติ
3. ขอให้จัดทำแผนงานระดับชาติอย่างน้อย 5 ปี เพื่อติดตามคุณภาพน้ำ ตะกอนดิน สัตว์น้ำ ห่วงโซ่อาหาร และผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน พร้อมเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ
อย่างโปร่งใส และจัดสรรงบประมาณอย่างเพียงพอจนกว่าสถานการณ์จะคลี่คลาย
4. ขอให้กำหนดมาตรการควบคุมการนำเข้าแร่และผลิตภัณฑ์แร่ที่มีความเสี่ยงต่อการเชื่อมโยงกับกิจการเมืองแร่ที่ก่อให้เกิดผลกระทบข้ามพรมแดน
5. ขอให้กำหนดมาตรการกำกับดูแลการส่งออกสินค้า เครื่องจักร อุปกรณ์ และการสนับสนุนทางธุรกิจจากประเทศไทยที่อาจเชื่อมโยงกับกิจการเหมืองแร่ที่ก่อให้เกิดผลกระทบข้ามพรมแดน
6. ขอให้มอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องศึกษาจัดทำมาตรการทางกฎหมายและกลไกถาวรสำหรับการป้องกันและรับมือมลพิษข้ามพรมแดน ให้ครอบคลุมการติดตามตรวจสอบ
การแจ้งเตือนล่วงหน้า การเปิดเผยข้อมูล การเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ และการกำหนดความรับผิดชอบของผู้ก่อตามหลักผู้ก่อเป็นผู้จ่าย (PPP)
7. ขอให้ลงพื้นที่พบประชาชนผู้ได้รับผลกระทบด้วยตัวเองโดยเร็ว เพื่อรับฟังเสียงของชุมชนอย่างตรงไปตรงมา เพื่อยืนยันว่ารัฐบาลมิได้ทอดทิ้งประชาชน
ทั้งนี้ ภายใต้กิจกรรมธรรมยาตรา วันที่ 5 มิถุนายน 2569 เนื่องในวันสิ่งแวดล้อมโลก โดยมีการเคลื่อนริ้วขบวนธรรมยาตราข้ามสะพานแม่ฟ้าหลวง (ลำน้ำกก) สู่ศาลากลางจังหวัดเชียงราย หลังจากการเดินทางตั้งแต่ต้นน้ำจากท่าตอนมากว่า 68 กิโลเมตร
โดยนายอาวีระ ภัคมาตร์ ผู้อำนวยการสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 พร้อมเจ้าหน้าที่ส่วนการจัดการคุณภาพน้ำ อากาศและเเสียง เข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าว
